Diş Hastalıkları Birimi

Halitosis, aynı zamanda fetor ex ore ya da fetor oris olarak geçen ve kötü ağız kokusunu ifade eden bu terminoloji, kaynağı ister ağız, ister ağız dışı olsun ayırt edici teşhiste klinik öneme sahiptir. Bakteri plağı birikimine, diğer bir değişle bakteri plağının dişler üzerinden düzenli olarak uzaklaştırılamamasına, diş çürüklerine, sigara kullanımına ya da ağız kuruluğuna bağlı olarak gelişebilir. Kimi zaman sindirim sistemine ait bir düzensizliğin ya da şeker hastalığının belirtisi olarak da karşımıza çıkabilir. Ancak esas olarak ağız hijyeninin yetersiz olduğu durumlarda, bakteri plağı varlığına ilişkin olarak voletil sülfür komponentleri içeren gazların ağız ortamına salınımıyla ilintilidir. Aynı bakterilerin dil üzerindeki akümülasyonu da bu etkiyi artırır.

Bakteri plağının yeterli ve doğru bir şekilde dişler üzerinden uzaklaştırılamaması durumunda, dişetlerinde oluşan iltihabi durumun ilk basamağı olan gingivitis adını verdiğimiz dişeti hastalığı tablosu karşımıza çıkar. En erken klinik belirtileri dişetlerinde kanama, ağızda kötü tat hissi, diş-dişeti uyumunun bozulması, dişetlerinde açık uçuk pembe yerine, daha koyuya çalan renk değişikliği ve yapısal değişiklikler sayılabilir. Gerçekte sosyal ve psikolojik bir handikap olarak karşımıza çıkar ve toplumun oldukça geniş bir yüzdesini etkilemesi yönüyle önemlidir. Gingivitis tablosunun daha ilerlemiş basamağı önceleri pyore adıyla bilinen, bizim ise periodontitis adım verdiğimiz durumdur ki burada hastalık oluşturan plak bakterilerinin varlığını sürdürmesiyle diş-dişeti birleşiminde ataçman kaybı dediğimiz yapışıklığın bozulması söz konusudur.

Bu durum bakterilerin istila ettiği hastalıklı cepler yaratır ve artık alveol kemiği dediğimiz dişlerin üzerinde oturduğu kemik de bu durumdan kaçınılmaz olarak etkilenecektir. Dolayısıyla da dişler sert ve yumuşak doku (kemik ve dişeti) desteğini kaybedince hareketlilik kazanacaktır. Periodontitis hastalarından elde edilen tükrük örneklerinin sağlıklı bireylerle karşılaştırıldığında daha hızlı bozulduğu ve kokunun çok daha rahatsız edici olduğu bulgulanmıştır (1). Bakteri plağına karşı vücudun savunma hücrelerinin voletil sülfür bileşimlerinin oluşumuna katkıda bulunmaları, bu durumdan büyük oranda sorumludur (2). Dişeti hastalığının düzeyindeki artışa bağlı olarak voletil sülfür bileşenlerinin yoğunluğunda artım ve dolayısıyla kötü ağız kokusunun hissedilmesinde de bir artış olduğu rapor edilmiştir. Tedavi için en yakın zamanda konuyla ilgili diş doktoru ziyaret edilmelidir. Diş doktorunun tedaviye ilişkin profesyonel yaklaşımlarıyla birlikte bireyin ağız hijyenini optimal düzeyde tutmak üzere uygulayacağı ev bakım işlemlerinin tedavideki başarının % 50'sini oluşturabileceğini söylemek mümkündür. Bunun için ideal olan diş fırçalamanın doğru sıklık ve sürede gerçekleştirilmesi ve ara yüz temizlik araçları (diş ipliği, diş arası fırçası) eşliğinde gerçekleştirilmesi zorunludur.

Diş fırçalamanın temel amacı gıda artıklarını dişler üzerinden uzaklaştırmak değil, dişler üzerinde biriken bakteri plağı adını verdiğimiz mikroorganizma topluluğunun dişler üzerinden süpürülerek ağız ortamına atılmasıdır. Zira fırçalama işlemini tamamlayıp diş fırçanızı yerine koyduğunuz andan itibaren ilk 15 dakika içinde ağzın doğal ortamına bağlı olarak bakteri plağı bir film tabakası şeklinde yeniden dişler üzerinde oluşmaya başlar. (3) Dolayısıyla diş fırçalama işlemi öğünden bağımsızdır. Etkin ağız hijyeninin gerçekleştirilmesinde bakteri plağının yalnızca dişler üzerinden değil, dil yüzeyinden de uzaklaştırılması önerilmektedir.

Sonuç olarak

• Ağız kokusunun temel nedeninin dişeti hastalığı olmamakla birlikte, ileri düzeyde dişeti hastalığı olan bireylerde, sağlıklı bireylerle karşılaştırıldığında daha şiddetli düzeyde ağız kokusu bulgulandığını
• Dil yüzeyinin de voletil sülfür bileşimleriyle olan etkileşimine bağlı olarak kokunun kaynağından büyük ölçüde sorumlu olabileceğim ve bu dramda yalnız dişler üzerinden değil, dil yüzeyinden de bakteri plağının uzaklaştırılmasının gerekli olduğunu
• Chlorhexidine gargaralarının kokunun giderilmesinde belirgin etkisinin olduğu, ancak etkeni orta¬dan kaldırmaya yönelik profesyonel yaklaşımların esas alınması ge¬rekliliğini ifade etmek mümkündür.